Laatst bijgewerkt:  10-08-2019    

Gemeente Gulpen Wittem

Partij-Wittem

        PPartij (Limburgs: Partei) is een gehucht in de Nederlands-Limburgse gemeente Gulpen-Wittem.
          Het gehucht vormt tezamen met de nabije buurtschap Wittem het tweelingdorp Partij-Wittem. Partij ligt ten zuiden van de provinciale weg N278,
          lokaal Rijksweg genoemd. Door het dorp stroomt de Sinsel- of Zelzerbeek. Ook staat er het klooster Mariadaal van de zusters Redemptoristinnen.
         De eerste officiële vermelding van Partij dateert uit 1364 als dae Torteyd, wat zou zijn afgeleid van het Latijnse woord tortata, hetgeen bocht of kromming
         betekent. In de nabijheid van het dorp verrees in de 13e eeuw het kasteel Wittem. Het grondgebied rondom Partij en Wittem werd in 1520 verheven
         tot een vrije rijksheerlijkheid en in 1732 tot graafschap.

        
Wittem
(Limburgs: Wittem is een buurtschap in de Nederlands-Limburgse gemeente Gulpen-Wittem. De buurtschap vormt tezamen met het nabije
         gehucht Partij het kerkdorp Partij-Wittem. De naam Witten wordt in een akte uit 1125 voor het eerst officiël vermeld als Witham (van het germaanse
         hwita, wit + hamma, hoek; hoger land dat er uitsprong in overstromingsgebied). Het grondgebied werd in 1250 verheven tot een vrije rijksheerlijkheid
         en in 1732 tot graafschap.
          (Bron: Wikipedia)

============================================================================================================================================     

         

         

       01- Partij-Wittem-Wittem-Kloostertuin-Mortuarium: Kruis boven de ingang van de grafkelder van de paters en broeders Redemptoristen. Tekst: INRI. 
      

===========================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

         

         

    

       02- Partij-Wittem-Wittemer Allee-Kloostertuin: Groot houten kruis met cementen corpus.  Aan het voeteneind een engelen beeldje.
      

=====================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

          

         

         

       03- Partij-Wittem-Wittemer Allee-Rijksweg: Foto uit ca. 1930 van het kruis te Partij-Wittem.
       Partij-Wittem-Wittemer Allee-Rijksweg: Oude foto van het kruis dat hier sinds mensenheugenis heeft gestaan en dat waarschijnlijk is gemaakt door

       Jacobus Possen uit Schweiberg-Mechelen. Eind jaren 1950 is het kruis verdwenen na renovatie van het kruispunt.

        De Fietser is Sjuf Kohl en deze foto dateert uit de jaren1948. 
 
       
       Partij-Wittem-Wittemer Allee-Rijksweg: Dit kruis is in juni 1995 geplaatst door Peter Bessems en  c.s.
       Het corpus is afkomstig van het kerkhof te Ubachsberg en geleverd en geschilderd door Chris Willems uit Ubachsberg. 
       Kruis is ingezegend tijdens de Sacraments processie door pater de Smet. Tekst: 
Zijn kruis Ons Heil.

        Boek: "Het Redemptoristenklooster Wittem 1836-1936.  Pater Henri Mosmans.
        Op blz. 223, onder 26 april 1925 staat te lezen: met groote plegtigheid is een nieuw kuis geplant op den openbaren weg, hoek Rijksweg Wittem.
        Het plan is uitgegaan van de Wittemer H. Familie en ook volvoerd, de leden der H.Familie die in de buurt van het opgerichte kruis wonen,
        hebben het bekostigd. R.P Smits heeft eerst in de kerk gepreekt, daarna werd het kruis gezegend.
        Dan trok de processie met het kruis in haar midden uit en onder gebed en gezang werd het naar de bestemde plaatst gedragen.
        Maar eerst werd op de helft van de weg halt gehouden en een toespraak gehouden.
         Als 't kruis in den grond was bevestigd hield R.P. (redemptoristen pater) Smits wederom een toespraak.
        Hoog staat daar het nette kruis en roept met groote zwarte letters aan allen, maar  vooral aan de wufte wereldlingen het "Red uwe ziel toe.
        De heer Clairfait heeft het kruis geschilderd.

=========================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

         

                         

       04- Partij-Wittem-Bombergerweg-Vossenberg: Matty Rijcken uit Partij-Wittem 16 jaar oud
       
Ongelukskruis van Matty Rijcken. Hier verongelukte door een ongeluk met een tracktor en bietenrooier op 18 oktober 1974
       Matty Rijcken, zoon van René en Vicky  Rijcken uit Partij-Wittem. Hij was op het land mee aan het helpen bieten te rooien toen een staalkabel losschoot
      en om zijn nek slingerde. Hij was vrijwel op slag dood. Tekst: Hier overleed  Matty Rijcken * 8 juli 1959 + 18 oktober 1974. Rust in vrede. Type Egelie: I I A b 7.

        Men heeft op de Partijerweg-Schrieversweg het eerste kruis ter herinnering aan Matty Rijcken geplaatst doch
        die plek kwam helemaal niet overeen met de plaats van het ongeluk. In vogelvlucht ca 400 m verschil.

        Devotiekruis van Matty Rijcken te Wahlwiller
       
Matty Rijcken, een spontane jongen uit Partij - Wittem, 15 jaar jong was de oudste zoon van vier kinderen: drie jongens en één meisje,
        van de ouders René en Vicki Rijcken uit Partij - Wittem. Het echtpaar runde een dorpscafé in Partij - Wittem.
        Matty was een leerling van Mavo St. Petrus te Gulpen: techniek en landbouw boeide hem echter veel meer.
        Boer Smeets.
        In zijn vrije tijd was hij dan ook veelal te vinden op de boerderij van Matje Smeets te Partij. We schrijven 18 okt.1974, het kerkdorp Partij maakte zich
        op voor de St. Gerardus najaarskermis. In café Rijcken was alles al in gereedheid gebracht voor het kermisbal en men had een dansorkest
        gecontracteerd om het feest op te fleuren.
        Moeder Rijcken had Matty die vrijdag voor het bewuste kermisfeest verboden naar boer Smeets te gaan, omdat zij en haar man 's middags nog
        boodschappen moesten doen, diende Matty zolang op de jongere broers en zusje te passen.
        Matty was 's morgens echter al heel vroeg het huis uitgeslopen en naar boer Smeets gegaan; er moesten bieten worden gerooid in de Vossenberg
        te Wahlwiller. En daar wilde hij graag bij zijn. Vicki en René Rijcken gingen die middag toch in Gulpen inkopen doen,  en zagen onderweg een
        ziekenwagen met hoge snelheid  naar Wahlwiller rijden. Vicki zei met bang voorgevoel tegen René; " Ik hoop niet dat er iets met Matty is gebeurt".
        Helaas!  Zij had gelijk.
        Tractorongeluk.
        
Het veld waar de bieten gerooid moesten worden, is behoorlijk heuvelachtig. Om die reden had men een extra tractor ingezet om de bietenrooier
        makkelijker heuvel opwaarts te kunnen trekken. Deze extra hulpkracht wasmet een dikke staalkabel aan de tractor van de bietenrooier gekoppeld.
        Wat er precies is gebeurd, is nooit echt  duidelijk geworden. De voorste tractor met Matty aan het stuur sloeg door een blokkade over de kop
        en de strak gespannen staalkabel ontnam de jonge knul het leven...  Hij draaide enkele malen om zijn nek en benam Matty alle luclht en wurgde hem.
        De voorste tractor met Matty aan het stuur sloeg door een blokkade over de kop.
        Verslaucgenheid in Partij.
        Toen het nieuws bekend werd in het dorp Partij was de verslagenheid groot. De kermis werd afgelast.
        Pater Stephan de Smet van het klooster te Wittem was de aangewezen persoon om de droevige tijding aan de familie Rijcken te melden.
        Ouders, broers en zus waren geheel ontdaan. Hoe had zoiets kunnen gebeuren?
        Matty werd bij de zusters Clarissen in het klooster te Mechelen opgebaard. De hechte gemeenschap Partij was door dit noodlottig ongeluk, waarbij
        een van de zonen uit haar midden werd gerukt, dagen lang in rouw gehuld.
        Devotiekruis.
        Enige tijd later werd er langs de Partijerweg - Reimersdaal, dit is de weg tussen Partij en Mechelen, een kruis geplaatst met een tekstplaatje waarop 
        vermeld stond dat Matty Rijcken op die plaats overleden zou zijn. Zoals uit dit verhaal blijkt, was dit een misvatting; hij was namelijk, in vogelvlucht
        gemeten, twee kilometer verderop verongelukt te Wahlwiller.
        Pater de Smet wilde deze vergissing uitwissen en zorgde er daarom voor, met behulp  van enkele inwoners van Partij, dat ook een gietijzeren veldkruis
        geplaatst werd op de plek waar het ongeluk daadwerkelijk had plaatsgevonden.
        De Heemkunde vereniging Wahlwiller nam de taak waar, het kruis te onderhouden en te verzorgen. Zo leeft Matty Rijcken toch nog voort in onze gedachten.
        Gegevens kruis.
        Het betreft hier een gietijzeren kruis met twee engeltje aan het voeteneind. Veldkruisen historicus Godfried Egelie beschrijft het monumentje in zijn boek:
         "Gietijzeren wegkruisen in Limburg" -zie blz. 152/type IIAB7.
        Tekst op het tekstplaatje:  "Hier overleed Matty Rijcken  *8 juli 1959  +  18 oktober 1974. Rust in vrede".
        Boek:  50 Kruisen  50 verhalen.  Chris Willems.
=================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

           

            

            

          

       

       

       05- Partij-Wittem-Wittermer Allee-Cartils: Overzichts foto. 
       Partij-Wittem-Cartils:
 Houten wegkruis. Een goed onderhouden wegkruis uitgevoerd in vliegermodel.
       Het kruis is altijd versierd met een bloemetje. Onderhoud: dhr. P.Bessems, Hupperetz, Leo Jacobs en Jef Lumey..

        Boek: "Het Redemptoristenklooster Wittem 1836-1936".  "Pater Henri Mosmans.
       
Blz. 155v 28 juli 1946. Planting van het kruis bij Cartils.
        De eerste vermelding van een kruisbeeld te Cartils dateert van 4 juni 1917.
        28 juli was dan eindelijk de dag. Om 5,30 zou de kruisplanting plaats hebben. Reeds lang bleek dat de opkomst prachtig zou zijn. 
        Hoe kon het ook anders. Een echte mooie oude Limburgsche traditie zou worden voortgezet.
        Het oude kruis wat er vroeger stond was vernield door een aanrijding. Dit nieuwe was een prachtig kunststuk.
        De leden hadden er zelf voor gezorgd dat ze het hunne ertoe bijdroegen, want de collecte voor het kruis had fl. 70,- opgebracht.
        Nadat in de kerk de gebeden tot de H. Familie waren verricht en de afkondigingen waren gedaan, werd de stoet opgesteld.
        Vaandel voorop - bewoners van het rectoraat - Harmonie van Mechelen, leden van de H. Familie, kruis, gedragen door de prefecten en een paar
        stevige medehelpers, tenslotte pater Rector en inwoners van het rectoraat en pater Stallaert.
        Het was een prachtige stoet van zeker wel 300 mensen die aan het kruis voorafging.
        Bij het punt aangekomen schaarden allen zich rondom de plaats. Het lied 'Aan U, o Koning der eeuwen' werd aangestemd, en toen plaatste pater
        Rector, H. van der Meulen, het kruis op zijn voetstuk. Met enkele schroeven was het snel bevestigd. Pater Jos Stallaert hield toen een mooie toespraak
        en wees op de betekenis van het kruis langs de Limburgse wegen, en langs de levensweg.
        Daarna bad de directeur, E. Baneke, een tientje voor het behoud van het geloof in Limburg. Pater Rector sloot met een krachtig woord
       : 'Mannen, laat dit kruis geen leugen  in uw Limburg, maar blijf Christus trouw'. De twee laatste strofen van 'Aan U, o Koning der eeuwen'  waren een
         bezegeling van de inwendige overgave en trouw die de mannen in hun hart aan Christus beloofden.
        Ondanks dat het hard begon te regenen, was al dat water niet in staat de indruk uit te wissen, die deze mooie had gemaakt, want die ondruk was onuitwisbaar.

        Enige datums van vernielingen en restauratie van het kruis.
        12 mei 1972:   Kruisbeeld vernield in vijf stukken en in de beek ernaast geworpen.
                               Het corpus was vervaardigd naar een ontwerp van frater Cornelius van Geleuken, in de 40'er jaren
                               student te Wittem. Peter Vrehen wonende Wittemer Allee 38 heeft het corpus gerestaureerd.
        18 aug.1972:   Corpus opnieuw vernield.    Nieuw houten corpus op het kruis bevestigd.

        29 Maart 1974:Houten corpus vernield.   Eenvoudig corpus opgehangen om zodoende diefstal te voorkomen.
        Later is het kruis nog diverse malen doelwit geweest van vandalen en omvergereden door voertuigen.
        Onderhoud en restauratie door Peter Bessems-Leo Hupperetz-Leo Jacobs en Jef Lumey.

========================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

                                  

         

       06- Partij-Wittem-Wittemer Allee: Oude foto uit 1925 van het oude Missiekruis uit 1834.
       Het kruis  is in 1966 verdwenen wegens renovatie van de Wittemer Allee en de parkeerplaats.
       Tekst bij het kruis: thronUS DoMino lesU CrUCIfiXo ereCtUs 1834.  
       Partij-Wittem-St. Gerarduskapel:
 Houten corpus van het missiekruis uit 1834.

        Het Preek- of Missiekruis van Wittem.
        
In de jaren 1833 - 1834 werden de eerste missiepreken gehouden te Wittem. In eerste instantie wilde men deze preken te Gulpen organiseren,
        maar wegens gebrek aan ruimte vonden deze plaats te Wittem en wel vóór het klooster dat in die tijd bewoond werd door paters Capucijners.
        Deze preken werden gehouden door uit België afkomstige paters Redemptoristen. Op de slotdag van deze  missiepreken in 1833 - 1834 waren liefst
        4000 tot 5000 mensen aanwezig. Als afsluiting van de Missiedagen   (8 Jan. 1834) werd tegenover de huidige kerkingang te Wittem een groot houten
        Missiekruis geplaatst. Dit groot kruis heeft hier gestaan tot 1966 en moest toen plaatsmaken voor de verbreding van de weg en aanleg van de nu
        bestaande parkeerplaats. Er werd destijds, ook op 8 jan. 1834 een tweede groot houten Missiekruis geplaatst,  namelijk op de Gulpenerberg.
        Dit, als tegemoetkoming, omdat de missie in Wittem en niet in Gulpen gehouden werd.
        
Boek:  Langs 'sHeerenwegen in Doorkruist Heuvelland.  Chris Willems.
=======================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

         

        

       07-Partij-Wittem-Hoeve Hommerich:Groot houten kruis tegen de gevel van de boerderij Hommerich.
       Op den feestdag van den H.Johannes is het kruis op 24 november 1935 ingezegend door  pastoor J.Rutten uit Mechelen

      en werd dit mede geplaatst door Henri Caspar en Phil van Lotaringen 
(eigenaars van de hoeve) deze tekst staat op de steen onder het kruis.
 
     

============================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

       

       

      

       08- Partij-Wittem-Oude Baan-Wienhoes: Bij de hoeve Wienhoes heeft Colla Lumey dit prachtige houten kruis in 1997 opgehangen.
       Het bezit een bronzen corpus. Tekst: 
INRI.
=============================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

        

           

        

       

       09- Partij-Wittem-Partijerweg-S bocht: Weg- of Ongelukskruis? Uitgevoerd in vliegermodel. Tekst: INRI. Onderhoud de fam. Lemmens.
              

===============================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

         

        

             

           

          

       10- Partij-Wittem-Partijerweg-Schrieversweg: Hier werd het eerste kruis voor Matty Rijcken geplaatst die op deze plek helemaal niet is verongelukt.
        In 1979 werd dit kruis vernield en plaatste    men een nieuw kruis in de Vossenberg op de plek waar Matty Rijcken daadwerkelijk verongelukt was.
        Zie foto en gegevens no 4 van Partij-Wittem.
        Vroeger stond hier een prachtig ijzeren kruis tussen dennenbomen.
        Dit kruis dat hier nu staat is het oude grafkruis van Maria Elisbeth Lumey- Schwanen. De vrouw van Joep Lumey, oma van de kinderen Lumey en Haan.
       Tekst: Van alle vervuilingen Red ons Heer Foto 10C 10 D 10 E. In 2012 stond er alleen de tekst; "red ons HEER".
        Sinds 1971 hebben hier 4 verschillende kruisen gestaan.

        Gegevens Hub Schins-Mechelen.  1982.
       
Dit betonnen kruis met stenen corpus vervangt het gietijzeren kruis van Matty Rijcken dat door
       baldadige jeugd vernield en overgebroken. Het is door enkele inwoners van Partij op 27 maart 1981  geplaatst zonder opschrift.

       
 Correctie: Corpus legering van lood en tin.

   
     versie 1990. 
Dit is het mooi gerenoveerd kruis maar nu met onderschrift: Van alle vervuiling red ons Heer.
=============================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================
         

         

       

       11- Partij-Wittem-Rijksweg nr. 8: Houten gevelkruis bij Restaurant-Hotel Beukenhorst.
=======================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

          

        

       

       12- Partij-Wittem-Tevent nr. 23: Oud, zeer goed onderhouden wegkruis. Verder geen gegevens.

=======================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================
       

       13- Partij-Wittem-Rodestraat no 9;  Klein houten kruisje aan woonhuis in de Rodestraat no 9. Metalen corpus.

====================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

     

       14-Partij-Wittem- Rijksweg:   Smeedijzeren kruis aan de gevel van het woonhuis.          ==============================================================================================================================================================================================================