Bijgewerkt 01-05-2019

        Gemeente Valkenburg a/d Geul

Houthem.

          Houthem is een kerkdorp in het zuiden van de Nederlandse provincie Limburg, in de gemeente Valkenburg aan de Geul en bevindt zich 6 kilometer
          ten noordoosten van Maastricht. Het dorp, dat gevormd wordt door de kernen Houthem. Sint Gerlach, Vroenhof en Strabeek, telt ongeveer 1600 inwoners.
          en ligt aan de weg Valkenburg naar Meerssen. Op het plateau aan de noordzijde van het Geuldal en Houthem zijn de overblijfselen gevonden van de
          Romeinse villa Houthem-Rondenbos. Houthem werd voor het eerst schriftelijk vermeld in een oorkonde uit 1046, maar bestond vermoedelijk al eerder.
          In de twaalfde eeuw leefde hier de kluizenaar Gerlachus, die rond 1164 overleed. Al gauw ontstond er een verering rond zijn graf, waarna nog diezelfde
          eeuw een klooster van de Norbertijnen in Houthem werd gesticht. Dit klooster werd aanvankelijk door zowel mannen als vrouwen bewoond, maar
          ontwikkelde zich uiteindelijk tot een adellijk vrouwenstift. In de achttiende eeuw werden het klooster en de kerk ingrijpend verbouwd.
          Het landgoed Sint Gerlach en de Sint-Gerlachuskerk zijn momenteel de bekendste bezienswaardigheden van het dorp. De de kerk behoort ook de
          schatkamer en een kapel met moza´ekwerk van de kunstenares Irene van Vlijmen van 1977. Bij het landgoed worden geregeld beeldententoonstellingen
          georganiseerd. Op het landgoed ligt ook het Gerlachusputje.
          Bron: Wikipedia.

===========================================================================================================================================

         

       

       01- Houthem- Vauersweg-Bos:  Houten kruis.
===========================================================================================================================================

         

       

       

       

         

           

  
        02- Houthem-Stevensweg-Houthemerveldweg: 
Houten kruis met corpus en zadeldak en rugwand.
        De eerste tekst die op dit kruis stond was: Hij die in de mens het goede zoekt, staat bij mijn vader in goud geboekt.
        De tweede tekst die op dit kruis thans staat is: Gij voorkomt leed en diepe smart, als gij uw verstand gebruikt met uw hart.  
        Voorheen stond hier een blauw stenen kruis met de tekst: Geloofd zij Jezus Christus. Bouwjaar 1930. Hier werd gebeden tegen kiespijn.
        Hier zou een landarbeider (Stassen) door een trap van een paard zijn gedood. Een andere versie is dat hij door de bliksem zou zijn gedood.

        Heemkundever. Houthem-Sint Gerlach.  2002.
     
  Stevensweg, komend vanaf de Provinciale weg na 50 meter voorbij de overweg, bij splitsing met de Meerssenerweg te Vroenhof.
        Houten kruis met afdak waaronder een corpus. Tekst: Hij die bij de mens het goede zoekt. Staat bij mijn vader in goud geboekt.
       
Eigenaar de gemeente Valkenburg. Onderhoud door de Heemkundevereniging Houthem-Sint Gerlach.
        In de 70-er jaren vervangen/geplaatst door gemeente. (Dhr. lemmerling).  Voorheen stond dit kruis langs Stassenbeek te midden tussen autosnelweg en spoorweg te
        Vroenhof en was van blauwe hardsteen met de tekst: Geloofd zij Jezus Christus. Het bouwjaar was 1930. hier werd gebeden tegen kiespijn.
        Historie: n.a.v. de dood van een landarbeider (Stassen?) door de trap ven een paard of door de bliksem getroffen.
       

===========================================================================================================================================

            

        04- Houthem - Strabeek:  Houten weg- of Veldkruis. Tekst: Als medeleven U niet kan troosten en  tranen u niet verlichten. Kom dan tot mij.
       Voor U zal ik mij tot mijn vader richten. Jan de Kruisman. 
 Het kruisje is uitgevoerd met een zadeldak..

        Houthem-Sint Gerlach.  2002.
       
Houten kruis met corpus. Bouwjaar 1947 of 1948. Onderhoud Heemkundever. Houthem-Sint Gerlach.
        Opgericht door jeugdbeweging "Jong Nederland" b.g.v. Goede Vrijdag o.l.v. hr. Schurgers. In 1973 vervangen door gemeente Valkenburg.

===========================================================================================================================================

            

         

               

        05- Houthem -Geulweg- Mussenput:  Het kruis staat binnen de omheining op het goed van dhr. Neutelings en is pas geplaatst in 1982.
        Het 1e eikenhouten corpus werd gestolen.  Het was vervaardigd door dhr. Baeten uit Maastricht. Het 2e houten corpus is apart van vorm en  is van hout.
        Kruis heeft een houten afdak. Onderhoud sporadisch door buurtbewoonster mw. Geurten.
        Het kruis werd opgericht naar aanleiding van de 90ste verjaardag van dhr. Neutelings.  Kruis ingewijd door pastoor van Neerharen in 1982.

        Heemkundever. Houthem-Sint Gerlach.
       
Op privÚ terrein "De Koningsstoet op de hoek Geulweg en Mussenput bij de fam. Neutelings houten kruis met afdak en kleistenen corpus.
        Geplaatst door erven Neutelings in 1982. Het wordt slecht onderhouden en verzorgd door buurtbewoonster Mw. Geurten.
        Opgericht n.a.v. de 90ste Verjaardag van Thei Neutelings en ingewijd door de pastoor van Neerharen in 1982;  het eerste eikenhouten corpus werd reeds enkele
        weken na de inwijding gestolen, nadien hangt er een kleiner corpus van acasiahout, beiden gemaakt door Harie Baaten uit Meerssen.

===========================================================================================================================================

         

         

          

        06- Houthem - Hetjensweg-Schaepkens langs autobaan: 
        Groot houten kruis hier geplaatst in het veld. Gietijzeren corpus. Tekst: INRI.
   
     Heemkundever. Houthem-Sint Gerlach.  2002.
       
Oorspronkelijk stond hier een ijzeren kruis, afkomstig van de plaats waar de Gerlachuskapel in de Onderstestraat gebouwd is.
        Het houten balkwerk is in 1973 vernieuwd door de gemeente. Volgens sommige oudere mensen dateerde dit van voor de eerste wereldoorlog en was afkomstig
        van de Houthemerhof, als gevolg van een verbouwing aldaar. Het zware gietijzeren corpus is geschonken door de fam. Philippens (ijzerwaren).
        Het kruis staat afgebeeld op het bidprentje van Johannes Hubertus Schaepkens  + 1988.
     

===========================================================================================================================================

          

       

        07- Houthem -Geulhem-Geulweg- Geulhemermolen: Klein houten gevelkruisje aan de gevel van de Geulemermolen.
        Tekst: Zolang het kruisje de wereld siert, en wij er ook naar leven.  Zolang zal het brood en water geven.  J.K. Staat J.K. voor Jan de Kruisman???
       

===========================================================================================================================================

          

         

        

         

        08- Houthem - Sint Gerlachstraat no 2:  Aan de zijgevel van de boerderij van de fam. Mobers- Ubachs hangt dit eenvoudig houten vliegermodel gevelkruisje
         met een bronzen corpus.Kruis van foto 08-1985-01 t/m 08-2011-02 is vervangen door kruis van foto 08-02-2015-01-02-03 op 24 juni 2015 door dhr. Laheij  en Melchiors.
        Het oude kruis is geschonken aan de broer van Sjef Mobers.  Kruis is afkomstig van Strabeek no 138 te Valkenburg Foto 23B.
       
===========================================================================================================================================

         

        

        09- Houthem - Kerkhof bij St. Gerlachuskerk:  Houten gevelkruis aan de gevel van de kerk.
===========================================================================================================================================

           

       

         

         

       

      

        11- Houthem -Provincialeweg-Vroenhof - Putweg:  Houten wegkruis met de tekst: INRI.
        Omgeven door 5 zeer oude lindebomen. Bouwjaar voor 1900. Het is voorzien van een bronzen corpus.
        In 1967 verkocht door de provincie aan de gemeente Valkenburg. Het oude corpus hangt in het Zorgcentrum Vroenhof en is waarschijnlijk van rond 1800.
        Het was gerestaureerd door dhr. Habets in 1987. Volgens pastoor Weerts van Terwinselen moet het een zeer oud kruis zijn en deed het dienst als rustaltaar tijdens de
        processies.  Kruis is in 2014 vernieuwd door de St. kruisen en Kapellen te Houthem-Valkenburg.

        Heemkundever. Houthem-Sint Gerlach. 2002.
       
Houten kruis met afdak boven corpus en omgeven door een vijftal zeer oude lindebomen Bouwjaar 1900 ??
        In 1967 door provincie aan gemeente verkocht voor fl. 1,oo. Het oude corpus hangt in de hal van het aangrenzende Zorgcentrum Vroenhof met bijgaande tekst:
        Het corpus van dit kruis is waarschijnlijk van rond het jaar
1800. Het heeft gehangen als wegkruis in Vroenhof op de plaat waar nu de Putweg op de Provincialeweg komt. 
       De laatste restauratie vond plaats door J. Habets in 1987. Het is eigendom van de gemeente Valkenburg, die het in veiligheid bracht in huize Vroenhof waar het door de
       Montfortanen bewaard werd in het voormalige zusterhuis.
 Volgens pasroor Weerts van Terwindelen moet dit kruis wel zeer oud zijn.
       
In het verleden werd hier i.v.m. de processie een z.g. bronkaltaar geplaatst.Pastoor Weerts heeft tijdens de oorlog (40-45) dit kruis gerestaureerd.
     
===========================================================================================================================================

         

         

       

       

         

         

     

        12- Houthem - Sint Gerlach - Onderstestraat:  Gietijzeren wit wegkruis. Het is geplaatst op een houten onderkruis. Tekst op het bordje: IHS.
        Vroeger  hing hier een bordje op met de tekst:  Eert het kruis dat gij hier ziet, Aanbid het niet, Aanbidt den Heer, Wiens beeld ghij ziet.
        Eigenaar: gemeente Valkenburg. N.a.v. een dodelijk verkeersongeval van Remi Hesemans uit Meerssen op 20-11-1999 werd er nog een kleine gedachtenissteen
       aan de voet van het kruis geplaatst.  Kruis is in 2014 geheel gerestaureerd en van tekstplaatje voorzien.
       
===========================================================================================================================================

       

        13- Houthem - Provincialeweg - Putweg - Vroenhof:
       
 Stenen kruis. Tekst: Hier rust in vrede mijn geliefde echtgenoot de Heer T.H. Gerard Croon. Echtgenoot van mej. Barbara Duijkers, overleden te Houthem in den
        ouderdom van 40 jaren. RIP. Het toegangshek is tevens versierd met een ijzeren kruisje. Tekst op het hek: 1914 A.G

===========================================================================================================================================

         

         

                  

          

          16- Houthem - Strabeek - Klaterstraat:  Houten wegkruis met vliegermodel behuizing.  Corpus is van hout.
           Kruis werd door een landbouwwerktuig rond 1980 omver gereden; niet lang daarna werd ook de oude kastanjeboom vervangen door een nieuwe.

===========================================================================================================================================

         

            

        17- Houthem - Strabeek - Provincialeweg no 12:  Koperen kruisje in vliegermodel om huizing.  Het vernieuwde kruis van foto no 17-2015-01.
      
===========================================================================================================================================

         

       

         

        18- Houthem - Strabeek no 38:  Houten gevelkruis met corpus.
===========================================================================================================================================

            

         

         

         

                   

        19- Houthem-Kloosterbos-Stevensweg:  In het Smallenbosch stond bij een kluizenaarshut een kapel.
        De Calvariekapel of Boskapel en heeft het jaartal 1828 gesticht door pastoor van Pelt op de plek waar kluizenaar Mathias Ackermans, overleden is in 1825 er zijn
        verblijf had.    Kapel werd als rustaltaar gebruikt tijdens de processies. Eigenaar is dhr Jan Schaepkens, (+1988) uit de Groenstr.19 te Sibbe-IJzeren.
        De kapel is opgetrokken uit mergelsteen. Er hangt een groot kruis in zonder corpus. Vroeger hing hier een groot corpus in met aan de beide zijkanten een beeld
        van Maria en de apostel Johannes. Sinds de renovatie in 2013 zijn hier de beelden van Maria en Johannes bij geplaatst die gemaakt zijn van plaathout.
      
===========================================================================================================================================

            

       

       

        20- Houthem-Chateau St. Gerlach:   Op de binnenhof van Chateau St. Gerlach in een grote nis tegen de zuid wand van de kloostergang staat dit gietijzeren kruis 
        op een hardstenen sokkel.  Volgens de tekst bij het kruis is het in 1997 geplaatst en ingezegend door Mgr. F. Wiertz,  Bisschop van Roermond.
        Eigenaar: C.Oostwegel Holding te Houthem. Tekst:  In cruce salus  Mgr. F.R.Wiertz episc.  J.M. Keulers par.  M C M X C V I I
       
===========================================================================================================================================

         

          

       

          

        21- Houthem-Geulemmerweg-Grotwoning:   Kruis bij ingang van van grotwoning.
===========================================================================================================================================

           

        22- Houthem-Geulhem-Geulhemerweg:   Memoriekruis ter nagedachtenis aan de slachtoffers die zijn   verongelukt in de loop der jaren in en rondom Houthem.
         Geplaatst
rond 2007.
===========================================================================================================================================

       

        23- Houthem-Vroenhof no 49:   Stenen huiskruis in gemetseld boven voordeur.

===========================================================================================================================================

         

     

        24- Houthem-Kloosterbos:   Houten wegkruis.

==========================================================================================================================================

          =

       

      

        25- Houthem-Geulhem-Geulemermolen:  Het was Jules Jeukens die dit kruis vervaardigde in 1975.
        Hij hing het aan zijn woonhuis te Broekhem-Noord. Toen hij naar Margraten verhuisde, verhuisde het kruis mee.
         In 2013 ging hij weer in Valkenburg wonen, maar voor het kruis was daar geen plaats.
        Hij schonk het aan de werkgroep van Kruisen en Kapellen in Valkenburg. Zij zochten een geschikte plaats voor het gevelkruis en kwamen bij de Geulhemermolen terecht.
        Dhr. Hochstenbach was vereert met het kruis en het werd aan de gevel van zijn zaak geplaatst.
        Op 24 juni 2015 werd het ingezegend door pastoor Burger van de parochie Berg en Terblijt.
        Het kruisje is geheel gerestaureerd door Wiel Erven uit Kunrade die de oude verflagen verwijderde en  het voorzag van een massief koperen dak.
        Dhr. Jean Spronck verfde het geheel.

         GEVELKRUIS RESTAURANT GEULHEMERMOLEN

 Het gevelkruis met houten corpus aan het pand Geulhemermolen werd in 1975 handmatig vervaardig door Jules Jeukens.
 Op de achterzijde van het kruis staan initialen met de letters "JJ" en het jaartal "1975". Jules Jeukens was sedert het begin van de jaren (19)60
 werkzaam als timmerman in dienst van de gemeente Valkenburg en woonde destijds met zijn echtgenote Mia Jeukens-Dolmans in de wijk Broekhem-Noord,
 het kruis hing aan het woonpand. In 1990 verhuisde het gezin naar Margraten, waar het kruis 23 jaren aan de gevel van de woning heeft gehangen.
 In 2013 vestigden beiden in een appartement aan het adres Trianon 43 te Valkenburg en aangezien het gevelkruis daar niet meer bruikbaar was schonk het
 echtpaar dit aan de Werkgroep Kruisen & Kapellen Valkenburg met het verzoek om hiervoor een passende bestemming te zoeken.
 Helaas kwam Jules Jeukens in februari 2014 onverwacht te overlijden. Hij had op het gebied van houtsnijwerk een autodidact artistiek begaafd talent.
 Zo restaureerde hij in 1979 de houten corpus van het wegkruis en oorlogsmonument op de splitsing van de Nieuweweg met de Hekerweg;
 naast de parochiekerk H.Johannes de Doper staat een door hem vervaardigd groot houten kruis langs de Oud-Valkenburgerweg; aan de rand van het
 Schaesbergbos langs het Oosterbergvoetpad staat een van zijn hand afkomstig houten monument ter nagedachtenis van de moord in 1965
 op de jongeman Piet Frijns en langs de Geul nabij Kasteel Oost staat een houten paneel met verwijzing naar de St.Jansbron.
 De Werkgroep heeft het door de familie Jeukens-Dolmans geschonken gevelkruis gerestaureerd. Wiel Erven uit Kunrade heeft monnikenwerk
 verricht door de oude laklagen met mesjes en fijne beitels van het houtwerk van corpus en kruis te verwijderen.
 zijn hand is ook de prachtige massief koperen kap afkomstig. Jean Spronck van de Werkgroep - schilder en kunstschilder - heeft het gevelkruis
 met corpus vervolgens van weersbestendige lak voorzien met perfect resultaat.
haar zoektocht naar een passende bestemming voor dit gevelkruis kwam de Werkgroep terecht bij Restaurant de Geulhemermolen.
 De keuze hierop kwam primair te vallen wegens de camino (pelgrimspad), die via Cornelimunster en Aken loopt naar de refugio (overnachtingsplaats)
 voor pelgrims te Houthem-St.Gerlach en langs Restaurant de
Geulhemermolen verder het graf van de H.Jacobus te Santiago de Compostela (E).
 Maar ook vanwege de uitstraling van dit historische pand en de talrijke wandelaars en fietsers. Eigenaar Henri Hochstenbach toonde zich van meet af aan
 hiermee verheugd en ingenomen. De gemeente Valkenburg verleende een vergunning: nodig aangezien het pand een officieel monument is.
 
Ook mevrouw M.Jeukens-Dolmans was bijzonder vereerd met deze eervolle plaats voor het gevelkruis.
 En van zijde van de Heemkunde Vereniging Houthem-St.Gerlach en het Kerkbestuur van de Parochie H.Monulphus & Gondulphus van Berg & Terblijt en
 Parochie St. Gerlachus van Houthem werden instemming en medewerking verleend.
24 juni 2015 - de feestdag van de H.Johannes de Doper - werd het gevelkruis ingezegend door Past.J.M.Burger in aanwezigheid van genodigden
belangstellenden, waaronder de Heemkunde Vereniging Houthem-St.Gerlach, de Werkgroep Kruisen & Kapellen Valkenburg,
 mevrouw M.Jeukens-Dolmans, de heer en mevrouw Hochstenbach en vele anderen: na afloop werd op uitnodiging van de eigenaar koffie en vlaai g
etrakteerd
.

===========================================================================================================================================

    

    

    28 - Houthem-'s Heerenbeemden-Voetpad:  
         Hier aan de 's Heerenbeenden  is in 1941 een R.A.F vliegtuig neergestort en waar van de inzittende allen verongelukten
         De tekst op het tekstbordje luidt: Ter herinnering aan hen die hun leven verloren in het gevecht voor onze vrijheid.08-07-1941 - R.A.F.  Owens Walton Wortsworrh
         Het
kruis en de steen met tekstbordje is geplaatst door de Stichting de Rotswoning uit Berg en Terblijt.      

===========================================================================================================================================

      

       

    50- Houthem- Sint Gerlach:   De kapel werd in 1902 gebouwd door Margareta Geuskens en bezit een Mariabeeld.
        De kapel werd in 1902 gebouwd door Margareta Geuskens. In 1978 werd het eigendom overgedragen aan de gemeente en werd de kapel gerenoveerd. 
       Eens in de drie jaar doet de kapel dienst als rustaltaar tijdens de Sacramentsprocessie.  Het interieur heeft mergelstenen wanden.
       Op een altaar staat op een sokkel een Mariabeeld. De neogotische ramen hebben blauwe vensters.   De topgevel steekt boven het dak uit.

==========================================================================================================================================

     

       

        

       

       

         51- Houthem- Putweg- 's Heerenbeemdenweg:   De kapel werd in 1932 gebouwd en in 1999 gerestaureerd.
        Op het altaar staat een afbeelding van Charles Vos van Sint Martinus.

         De kapel werd in 1932 gebouwd op initiatief van pastoor Ribbergh. St. Martinus was de oude patroonheilige van de parochiekerk.
         In 1999 is de kapel gerestaureerd. Eens in de drie jaar dat de kapel dienst als rustaltaar tijdens de sacramentsprocessie, die hier met Pinksteren wordt gehouden.
        Ook het interieur is witgepleisterd. De raampjes bevatten mooie glas-in-loodramen van  Henri Jonas. Links is St.-Gerlach afgebeeld, rechts St.-Servatius.
        Boven het altaar staat een keramische beeld van St.-Martinus van de hand van Charles Vos, die zijn mantel deelt met de bedelaar.

===========================================================================================================================================

          

     

        52- Houthem- Sint Gerlachstraat-Onderstestraat:   De kapel werd in 1870 gebouwd en bevat een  beeld van de H. Gerlachus.
        Het is een natuurgetrouwe kopie van het originele beeld.

        De kapel dateert van omstreeks 1870, toen de plannen voor de bouw werden gemaakt. Eerder stond op deze plaats een wegkruis.
        Het grote aantal pelgrims, dat de het graf van Sint-Gerlach in de nabij gelegen kerk bezocht zal mede de oorzaak zijn geweest van de stichting van deze kapel.
        Het beeld van St.-Gerlach in de kapel is een kopie van het oorspronkelijke beeld, dat na restauratie geplaatst is in de nabij gelegen kerk.
        Het altaarretabel is afkomstig uit de kerk en diende daar tot 1872 als zijaltaar.

===========================================================================================================================================

           

         

        53- Houthem-Strabeek-Klaterstraat:   De kapel werd in 1894 gebouwd door Reinardus Philippi.
        Op het altaar staan de beelden van Maria- St. Jozef en het H. Hart. De kapel word daarom de familie kapel genoemd.

       De kapel werd in 1894 gebouwd door Bernardus Philippi, drie jaar voor diens dood, als dank voor de vele genezingen op voorspraak van St.-Gerlachus.
       Omdat er al een Gerlachuskapel in de buurt was, is deze kapel gewijd aan de H. Familie. Jaartal en initialen staan gegrift in de sluitsteen boven de ingang.
       Eens in de twee jaar doet de kapel dienst als rustaltaar tijdens de Sacramentsprocessie.Ook het interieur is witgepleisterd.
       Het plafond heeft een eenvoudig kruisribgewelf. Op een altaar staan beelden van Maria, St. Jozef en het H. Hart.

===========================================================================================================================================